---

(QNĐT) - Như một sự sắp đặt ngẫu nhiên của lịch sử, hai tỉnh Nghệ An và Quảng Ngãi trở thành hai người anh em kết nghĩa suốt trong những năm chống Mỹ cứu nước. Kết quả của “mối tình” đó đã để lại những cái tên thân thương, gắn liền với những địa danh của hai vùng đất Nghệ An và Quảng Ngãi.

Sinh thời, Bác Hồ vẫn xem Thủ tướng Phạm Văn Đồng như một người bạn, người học trò và người anh em thân thiết nhất của mình. Bác Hồ quê Nghệ An còn Thủ tướng Phạm Văn Đồng quê Quảng Ngãi. Có phải vì gốc gác quê hương của hai bậc vĩ nhân đó đã đưa hai tỉnh Nghệ An và Quảng Ngãi trở thành hai người anh em kết nghĩa với nhau chăng?

Những thanh niên đầu tiên tham gia thành lập Nông trường Thanh niên An Ngãi 26/3/1972.

 

Điều đó chưa hẳn đã đúng, song điều này thì chắc chắn: Người Quảng Ngãi đa phần đều có gốc gác từ Nghệ An. Họ là những lưu dân theo chân cha ông đi mở cõi từ  ba-bốn trăm năm trước, vì vậy tính cách của người dân hai tỉnh này na ná giống nhau. Cả hai vùng đất Nghệ An-Quảng Ngãi đều nghèo nhưng rất chịu thương chịu khó, luôn sản sinh và nuôi dưỡng những tài năng cho đất nước. Cả hai đều là những vùng đất hiếu học và có truyền thống yêu nước rất cao.

Những năm đất nước đắm chìm trong nô lệ, hai tỉnh Nghệ An và Quảng Ngãi thời nào cũng xuất hiện những nhà yêu nước kiệt xuất. Họ đã trở thành lãnh tụ của những phong trào chống giặc ngoại xâm suốt trong nhiều thập niên. Có lẽ, mối dây liên lạc trong quá khứ ấy đã đưa hai tỉnh Nghệ An và Quảng Ngãi trở thành những người anh em kết nghĩa trong suốt cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại vừa qua.

Kết quả của “mối tình An-Ngãi” ấy đã lưu lại những địa danh rất đỗi thân thương. Đất nước đã yên hàn mấy mươi năm rồi, lửa chiến tranh cũng đã nguội tắt từ lâu nhưng những tên gọi ấy vẫn tồn tại mãi cùng năm tháng.

Nếu ở Quảng Ngãi có Nhà máy cơ khí An Ngãi, hiện đã thay đổi chức năng nhưng tên gọi ấy vẫn còn, thì ở Nghệ An có Nông trường Thanh niên An Ngãi mãi tận huyện vùng cao Tân Kỳ.

Ông Nguyễn Đức Kỳ, nguyên là Bí thư Đảng ủy Nông trường Thanh niên An Ngãi, nhớ lại: “Đi cùng chuyến trở lại miền Nam năm 1972 của một đồng chí lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi mà tôi không còn nhớ tên, có đồng chí lãnh đạo tỉnh Nghệ An bấy giờ. Anh em hàn huyên thế nào mà chỉ một thời gian không lâu sau đó, tôi được nhận lệnh ngược vùng Tân Kỳ để thành lập Nông trường Thanh niên mang tên An Ngãi này. Hai tỉnh Nghệ An và Quảng Ngãi đã “nhập” vào tên của nông trường”.

Chụp ảnh lưu niệm giữa các nhà báo Quảng Ngãi với các thành viên của Cty Nông nghiệp An Ngãi hôm nay.

Hôm gặp các nhà báo Quảng Ngãi ra Nghệ An thực hiện loạt phóng sự nhân kỷ niệm 120 năm sinh nhật Bác Hồ, ông Kỳ bồi hồi nhắc lại chuyện cũ: “Đã 38 năm rồi kể từ cái năm 72 ấy, nay mới gặp lại người Quảng Ngãi các anh. Dù vậy, hai tiếng Quảng Ngãi chưa bao giờ bị gạch xóa trong ký ức của những thành viên của nông trường”.

Ở trung tâm thành phố Vinh tỉnh Nghệ An, có rất nhiều người ngạc nhiên khi nhìn một khách sạn khá bề thế tại đây lại mang tên Khách sạn Trà Bồng- địa danh của một huyện vùng cao tỉnh Quảng Ngãi. Những năm giặc Mỹ leo thang đánh phá ác liệt miền Bắc, tại ngã 6 của trung tâm thành phố Vinh này có một tổ phục vụ mang tên “Sáu cô gái Trà Bồng”.

Nhiệm vụ của họ hàng ngày là chuẩn bị khoảng 200 suất ăn cho cánh lái xe ngang qua đây để qua phà Bến Thủy hoặc ngược đường Trường Sơn vào Nam. Họ phải đội cả bom pháo để thực hiện nhiệm vụ đầy khó khăn này nên lúc thành lập tổ “Sáu cô gái Trà Bồng”, các chị đã được tổ chức làm lễ truy điệu sống và phong liệt sĩ luôn lúc đó!”.

Bà Nguyễn Thị Đại, Tổ trưởng tổ phục vụ “Sáu cô gái Trà Bồng”

Chị Nguyễn Thị Đại, nguyên là đội trưởng “Sáu cô gái Trà Bồng”, nay đã lên lão, vẫn còn rưng rưng xúc động: “ Được mang tên về một địa danh của cuộc khởi nghĩa đầu tiên tại miền Nam, lại là một huyện của tỉnh Quảng Ngãi, chúng tôi vô cùng xúc động và tự hào. Chị em luôn dặn nhau phải hoàn thành tốt nhiệm vụ để xứng đáng với tên gọi mà chúng tôi lấy làm phiên hiệu cho mình”.

Bà Đại cùng 5 “cô gái  Trà Bồng” ngày ấy đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ suốt trong những năm chống Mỹ. Từ một tổ phục vụ cho bộ đội trong chiến tranh, sau ngày hòa bình, nơi đây đã hình thành một khách sạn. Chức năng đã thay đổi nhưng “mối tình” với Quảng Ngãi thì thế hệ đi sau vẫn luôn ghi nhớ. Họ đã lấy tên Trà Bồng  để đặt tên cho khách sạn như muốn ghi nhớ không thôi về một giai đoạn hào hùng của thế hệ cha anh đã không tiếc máu xương cho Quảng Ngãi, cho miền Nam ruột thịt.

Trong chiến tranh, hàng nghìn người con của đất Nghệ An cũng đã ngã xuống trên chiến trường Quảng Ngãi như một minh chứng cho mối tình kết nghĩa mà lịch sử đã sắp đặt đó.