(QNg) - Về Quảng Ngãi thăm Bệnh xá Đặng Thuỳ Trâm, tôi không thể nào quên cảm giác ban đầu khi bắt gặp cuốn "Đặng Thuỳ Trâm và thế hệ chúng tôi" (Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, tháng 7/2009).
 

"Nếu không có Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm, không có Bệnh xá Đặng Thuỳ Trâm thì tôi không có duyên bén rễ đất này". Đó là tâm sự rất thật của Lê Anh Dũng  - người đã dồn tâm huyết để tổ chức bản thảo, vận động tài trợ, bà đỡ cho tác phẩm ra đời.

Hẳn không mấy ai quên sự kiện năm 2005, khi tiến sĩ Frederic Whitehurst, người cựu binh Mỹ sau 35 năm lưu giữ, đưa cuốn nhật ký của bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm trở lại Việt Nam. Nó đã cùng với "Mãi Mãi tuổi hai mươi" của Nguyễn Văn Thạc tạo nên một cơn dư chấn trong lòng độc giả. Cái nhìn mới về cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại của dân tộc được mở ra. Nhiều hoạt động theo dòng nhật ký, học tập tấm gương hy sinh của người nữ anh hùng được tổ chức rộng khắp. Trong đó hoạt động của nhóm tác giả biên soạn cuốn sách "Đặng Thuỳ Trâm và thế hệ chúng tôi" không là ngoại tệ. Họ "mong ước qua tập sách, độc giả có đủ lượng thông tin vừa tổng quát, vừa khai thác hợp lý chiều sâu về hành trình trở về của tập nhật ký...". Nội dung tác phẩm chủ yếu được tập hợp từ các bài viết đã đăng trên các báo Tuổi trẻ, Quân đội nhân dân,... và những tâm sự của người thân từng sống, chiến đấu cùng bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm, nhiều kỷ niệm sâu sắc không có trong nhật ký... Đọc "Đặng Thuỳ Trâm và thế hệ chúng tôi", bạn đọc không chỉ tìm thấy cái nhìn toàn cảnh về nhật ký Đặng Thuỳ Trâm, gia đình và cuộc sống của Anh hùng liệt sĩ, bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm mà còn có dịp hiểu sâu hơn về những hoạt động theo dòng nhật ký trên quê hương Quảng Ngãi.

Bên cạnh những mảng sáng, độc giả còn tìm thấy góc tối của chiến tranh lẫn khuất trong tâm sự của người trong cuộc. Ví như nỗi sợ hãi của trung sĩ Nguyễn Trung Hiếu - người phiên dịch ngăn không đốt cuốn nhật ký: "Tôi sẽ về Việt Nam không biết chừng, nhưng về Việt Nam rồi trở lại Mỹ sao đây?... Không nên gặp tôi ở đây, vì tôi còn có gia dình, vì tôi sợ bị người ta gây phiền nhiễu"... Đặc biệt, những câu chuyện được bác sĩ Thuỳ Trâm viết ngắn gọn thì trong tác phẩm tác giả đã kể lại với lòng biết ơn sâu nặng. Có thể kể đến các bài viết như "Bác sĩ - nghệ sĩ", "Sống trong lòng Đức Phổ", "Những người lính", "Đoàn tàu Không số"...

Nâng niu cuốn sách trong tay, tôi thầm nghĩ, bên cạnh "Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm", "Mãi mãi tuổi hai mươi" mỗi đơn vị, nhà trường, cá nhân có thêm "Đặng Thuỳ Trâm và thế hệ chúng tôi" sẽ làm phong phú hơn hoạt động học tập, nghiên cứu về đề tài chiến tranh cách mạng. "Tập sách có thể dùng làm tài liệu sinh hoạt tư tưởng trong các đơn vị lực lượng vũ trang, các tổ chức Đoàn - Hội, vừa có thể là một tặng vật lưu niệm khi chúng ta muốn nhắn nhủ với nhau rằng: Hãy sống có ích - hãy sống cho một lý tưởng", đó là tâm nguyện của nhóm tác giả biên soạn. Đọc "...thư gửi độc giả", tôi cùng chung suy nghĩ "hãy làm một điều gì đó cho những nơi ngày xưa là chiến trường ác liệt" khi biết rằng các anh chị đã dành số tiền thù lao đóng góp vào "Quỹ khám chữa bệnh uống nước nhớ nguồn".

Sỹ Long