---

(QNg) -  Ngày 3 tháng 9 năm 1960, tại vườn hoa Bách thảo - Hà Nội, Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã chỉ huy dàn nhạc và hợp xướng hát vang bài ca Kết đoàn nhân đêm dạ hội chào mừng Đại hội III của Đảng. Hình ảnh đó được nhà nhiếp ảnh Lâm Hồng Long ghi lại và là biểu tượng thiêng liêng nhưng rất gần gũi chẳng những đối với giới hoạt động âm nhạc mà cho cả toàn dân kính mến Người.

Thể theo nguyện vọng của giới hoạt động âm nhạc chuyên nghiệp cũng như đông đảo người yêu âm nhạc cả nước, ngày 1/4/2010, Ban Bí thư - Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã có thông báo kết luận đồng ý cho Hội Nhạc sĩ Việt Nam lấy ngày 3 tháng 9 hằng năm là Ngày Âm nhạc Việt Nam. 

 

Đoàn đại biểu chi hội Nhạc sĩ Việt Nam tỉnh Quảng Ngãi dự Đại hội Nhạc sĩ Việt Nam lần thứ VIII tại Hà Nội (tháng 7/2010).

Nền Tân nhạc Việt Nam có từ những năm 30 của thế kỷ trước. Các nhạc sĩ chủ yếu hoạt động đơn lẻ và hình thành các nhóm như: "Đồng vọng", "Trécia"... hoạt động ở các đô thị lớn trong cả nước. Ngoài các ca khúc lãng mạn, nhiều nhạc sĩ có nhiều ca khúc yêu nước, cách mạng góp phần cùng nhân dân cả nước làm nên cuộc Cách mạng Tháng 8 thành lập Nhà nước công nông đầu tiên ở Việt Nam. Tiêu biểu trong thời kỳ này có các nhạc sĩ như: Nguyễn Xuân Khoát, Văn Cao, Lưu Hữu Phước, Doãn Mẫn,  Nguyễn Đình Thi… đặc biệt nhạc sĩ Văn Cao với bài "Tiến quân ca" đã trở thành Quốc ca của Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà từ 1945 cho mãi đến ngày nay.

Được sự tiếp sức của các thế lực đế quốc, giặc Pháp lại xâm lăng nước ta và ngày 19/12/1946, toàn quốc kháng chiến với lời kêu gọi kháng chiến hùng hồn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cùng với các văn nghệ sĩ khác, các nhạc sĩ lại lên đường hoà mình với quân-dân cả nước tiếp tục cuộc trường kỳ kháng chiến đầy gian nan, ác liệt. Ngoài những nhạc sĩ tài danh từ khuynh hướng lãng mạn chuyển qua sáng tác ca khúc cách mạng, còn  có nhiều nhạc sĩ khác đã nẩy nở thành danh trong kháng chiến như Hoàng Việt, Phan Huỳnh Điểu, Trần Hoàn, Đỗ Nhuận,  Nguyễn Văn Tý…

Hoà bình lập lại, năm 1957 Hội Nhạc sĩ Việt Nam được thành lập và do "anh cả làng nhạc" Nguyễn Xuân Khoát (lúc đó 47 tuổi) làm Chủ tịch, cùng với gần 50 hội viên trong cả nước. Hoà bình nhưng đất nước lại chia cắt và cả nước phải chung tay chiến đấu để thống nhất nước nhà. Thế nên văn nghệ sĩ lại lên đường "đồng hành cùng đất nước" và họ ra đi như những chiến sĩ thực thụ. Không thể nào quên được những năm tháng hào hùng của thời cả nước đánh Mỹ. Ở chiến trường miền Nam - nơi chiến hào giữa mưa bom bão đạn, người nhạc sĩ - chiến sĩ đã có những tác phẩm làm lay động lòng người.

Nhạc sĩ - chiến sĩ bám trụ, bám chốt chiến đấu ngoan cường và giữa các đô thị miền Nam, phong trào hát "cho đồng bào tôi nghe" của thanh niên, sinh viên, học sinh đối đầu với dùi cui, ma trắc, với bạo lực cường quyền, cùng những đêm không ngủ hừng hực chí căm thù giặc. Những ca khúc như "Hát cho dân tôi nghe" (Tôn Thất Lập), "Dậy mà đi" (Nguyễn Xuân Tân), "Người mẹ Bàn cờ" (Trần Long Ẩn), "Tự nguyện" (Trương Quốc Khánh)… như một vũ khí đặc biệt, hợp đồng cùng các binh chủng khác nổi dậy đồng loạt tấn công trên tất cả các trận tuyến, làm cho quân thù khiếp sợ.

 

Miền Bắc với phong trào "Tiếng hát át tiếng bom", cất cao tiếng hát trên ụ phòng không ở các nhà máy, xí nghiệp, công trường, đường phố, cùng đánh trả quyết liệt với các loại máy bay ném bom và năm 1972 làm nên "Điện Biên Phủ trên không", để Hiệp định Paris được ký kết chấm dứt hoàn toàn sự có mặt của quân đội nước ngoài tại Việt Nam 1/1973. Hàng chục nhạc sĩ - liệt sĩ đã ngã xuống mà tương lai âm nhạc đáng ra sẽ còn mở rộng bay xa đang chờ phía trước như Hoàng Việt, Vĩnh Bảo, Đinh Nhu, Lương Vĩnh, Văn Cận…  Trong giai đoạn đánh Mỹ của dân tộc lại có nhiều nhạc sĩ tên tuổi xuất hiện như Hoàng Vân, Huy Du, Nguyễn Đức Toàn, Xuân Hồng, Lưu Cầu, Phạm Minh Tuấn, Trương Quang Lục, Huy Thục, Tân Huyền…

Chiến tranh chấm dứt, cả nước tiếp tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Các nhạc sĩ lại lăn mình vào các nhà máy, công trường, ruộng đồng, hải đảo, biên giới... tiếp tục sáng tạo những âm thanh, giai điệu tuyệt vời, cùng cả nước chuyển mình sang thời kỳ xây dựng xã hội mới. Hơn 35 năm, lại có nhiều nhạc sĩ tên tuổi xuất hiện khẳng định mình trong thời hoà bình, nhất là giai đoạn đổi mới và mở cửa của đất nước.

Ngoài những nhạc sĩ "chuyển làn" trong đấu tranh ở các đô thị như Trịnh Công Sơn, Tôn Thất Lập, Trần Long Ẩn thì nhiều nhạc sỹ khác như Phó Đức Phương, Dương Thụ, An Thuyên, Đỗ Hồng Quân, Nguyễn Cường, Trọng Đài, Thanh Tùng, Phú Quang, Đặng Hữu Phúc... chẳng những nổi tiếng trong nước, mà đã vươn lên tầm khu vực. Không thể không nhắc đến nghệ sĩ - Nhạc sĩ Đặng Thái Sơn đã đoạt giải nhất cuộc thi piano thế giới mang tên Chopin năm 1980, khi ông mới 22 tuổi và hiện nay ông cũng như nghệ sĩ Tôn Nữ Nguyệt Minh (cũng đoạt giải thế giới về piano năm 1982 mang tên Smetana tại Tiệp Khắc), được mời đi biểu diễn, giảng dạy khắp nơi trên thế giới.

Những năm gần đây, nhiều gương mặt nhạc sĩ trẻ đã gây được chú ý của dư luận và người yêu âm nhạc như Đức Trịnh, Quốc Bảo, Giáng Son, Lê Minh Sơn, Ngọc Châu, Võ Thiện Thanh, Phạm Ngọc Khôi... Có thể coi đây là thế hệ nhạc sĩ trẻ nhất -  hứa hẹn nhiều cho nền âm nhạc nước nhà ở thời đại mới này. Các ngành lý luận, đào tạo, biểu diễn... cũng có nhiều công trình, tác phẩm đồ sộ góp phần cho nền âm nhạc Việt Nam phát triển toàn diện, vững chắc.

Hội Nhạc sĩ Việt Nam đã qua 8 kỳ Đại hội. Đại hội lần thứ VIII vừa tổ chức tại Hà Nội. Hiện nay Hội có hơn 1.150 hội viên hoạt động ở 36 Hội, Chi hội trên cả nước. Những cống hiến, đóng góp của Hội Nhạc sĩ Việt Nam cũng như các thế hệ nhạc sĩ đã được Nhà nước tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý: Đã có 14 nhạc sĩ được trao giải thưởng Hồ Chí Minh, 75 nhạc sĩ được trao giải thưởng Nhà nước và tháng 12/2007 Hội Nhạc sĩ Việt Nam đã đón nhận Huân chương Sao Vàng - phần thưởng cao quý nhất do Nhà nước trao tặng nhân kỷ niệm 50 năm ngày thành lập.

Ở Quảng Ngãi, Chi hội Nhạc sĩ Việt Nam được thành lập năm 2007 và hiện nay có 12 hội viên hoạt động, dưới sự bảo trợ của Hội VHNT Quảng Ngãi. Tuy mới thành lập, nhưng những nhạc sĩ đều có chiều sâu hoạt động. Nghệ sĩ Kim Nhớ, Quang Tuấn tham gia từ thời chống Mỹ. Nhạc sĩ Điền Sơn sáng tác từ phong trào đấu tranh của SVHS trước năm 1975, các nhạc sĩ khác đều trưởng thành khi đất nước hòa bình, nhất là giai đoạn đổi mới đến nay. Tuy ít nhưng các nhạc sĩ đều có hoạt động trên các lĩnh vực sáng tác, biểu diễn, đào tạo và cùng Chi hội âm nhạc địa phương đã làm nòng cốt cho các phong trào văn nghệ ở các đơn vị cơ sở và chuyên nghiệp của tỉnh. Đã dàn dựng cho các chương trình hội diễn, giao lưu với các đơn vị trong và ngoài nước, hoạt động từ thiện, tham gia các sự kiện lớn… góp phần hoàn thành nhiệm vụ chính trị  và đời sống văn hoá tinh thần của đơn vị, địa phương.

Nhiều nhạc sĩ như Trần Xuân Tiên, Điền Sơn, Văn Phượng, Dương Quang Hùng, Đinh Thiên Vương, Minh Châu, Phạm Tuy, Nguyễn Tuấn… và các nghệ sĩ Thy Lộc, Châu Bình có nhiều tác phẩm được công chúng yêu nhạc mến mộ và đoạt  nhiều giải thưởng của Hội Nhạc sĩ Việt Nam, các giải chuyên ngành, nhiều Huy chương Vàng, Bạc của các ca khúc và nghệ sĩ biểu diễn tham gia hội diễn ở cấp khu vực, quốc gia…