(QNg) - Chưa bao giờ việc xây dựng và phát triển đô thị ở Thành phố Quảng Ngãi lại sôi động như thời gian gần đây, dù đó mới chỉ là sự khởi đầu cho một đô thị văn minh, hiện đại trong tương lai. Tuy nhiên, việc chậm ban hành quy chế quản lý đô thị về mặt kiến trúc đã làm cho bộ mặt đô thị TP Quảng Ngãi chưa thật sự văn minh, hiện đại..

Mạnh ai nấy làm
Dạo quanh các tuyến đường ở TP.Quảng Ngãi, chúng ta không khỏi ngạc nhiên khi thấy bộ mặt kiến trúc của các ngôi nhà rất tùy tiện. Những nhà hàng, khách sạn tư nhân trên đường Quang Trung, Hùng Vương..., mọc san sát nhau cao 3, 4 tầng, mặt trước người ta treo đủ loại biển hiệu quảng cáo. Cả tuyến phố giống như một cái chợ khổng lồ trưng bày đủ thứ, dù trước đó, người ta thiết kế ngôi nhà rất đẹp. Một Kiến trúc sư từng tham gia thiết kế Khu đô thị Trường Xuân bộc bạch: Hôm ngôi nhà hoàn thành, tôi đã không kịp lưu lại hình ảnh công trình do mình thiết kế. Một thời gian sau tôi thấy chủ nhân của nó đã điều chỉnh các chi tiết mặt tiền, cũng như treo các biển quảng cáo to đùng... Điều này làm giảm đi giá trị văn hóa của cả một dãy nhà và cả không gian kiến trúc đô thị xung quanh nó.
 

Theo Trưởng phòng quản lý đô thị TP.Quảng Ngãi Bùi Thanh Sơn thì, từ vẻ đẹp của một công trình kiến trúc đơn lẻ, tiến đến vẻ đẹp của một tổng thể kiến trúc, một không gian đô thị hài hòa cho TP.Quảng Ngãi là một khoảng cách không nhỏ. Trước năm 2002 TP.Quảng Ngãi đã từng có quy chế quản lý kiến trúc, nhưng so với sự phát triển của đô thị, nay nó đã lạc hậu. Nhiều năm nay, người dân xây dựng nhà cửa theo kiểu ưng sao làm vậy. Tổng thể kiến trúc dọc đường Hùng Vương, Quang Trung, Lê Lợi, Phạm Văn Đồng, Hai Bà Trưng và Lê Thánh Tôn... là điển hình của hiện tượng "trăm nhà đua tiếng gáy". Nhà sau làm cao hơn, màu mè hơn, kiểu cách hơn nhà trước, để cốt làm sao khoe với thiên hạ là nhà mình hơn nhà bên... Chính sự phát triển ồ ạt trên làm cho đô thị Quảng Ngãi khoác bộ mặt lộn xộn, kiến trúc thì vừa tây vừa ta, lại vừa pha trộn nhiều kiểu: Chóp nhọn, nóc hình khối vuông...

"Cái giá" của sự vội vã
Có người cho rằng, kiến trúc đô thị ở Quảng Ngãi lộn xộn là do lịch sử để lại và các ngành chức năng chưa tìm ra điểm nhấn để phát triển đô thị? Nhiều người tranh luận rằng không gian làm điểm nhấn cho TP.Quảng Ngãi phải là núi Thiên Bút, đường Hùng Vương hay đường Phạm Văn Đồng, chứ không thể là hai bên bờ sông Trà Khúc?. Chính vì chưa có điểm nhấn, nên không gian đô thị ở Quảng Ngãi vẫn mạnh ai nấy làm. Thêm vào đó việc phải có một quy chế về quản lý không gian, kiến trúc vẫn chưa được các ngành chức năng quan tâm, mà đang dừng lại ở... “chờ quy hoạch xong việc phát triển thành phố đến năm 2025 rồi mới tính”.

Trong dịp dự công bố quy hoạch Khu đô thị mới Phú Mỹ ở TP.Quảng Ngãi, phóng viên chúng tôi được một kiến trúc sư của Công ty Đầu tư phát triển nhà ở và Đô thị Hà Nội cho rằng: Quảng Ngãi có một dòng sông đẹp chạy qua lòng thành phố, hai bên bờ sông là những "mỏ vàng" - miền đất hứa cho một không gian đô thị tuyệt đẹp nếu biết khai thác một cách có hiệu quả như: Đầu tư xây dựng những khu đô thị cao tầng, hiện đại, ngả bóng soi mình xuống làn nước của dòng sông... Tiềm năng vô cùng quý đó sẽ giúp Quảng Ngãi sớm có một bộ mặt đô thị bên sông, hiện đại và sang trọng. Rất tiếc là "mỏ vàng" này đã và đang bị các dự án phát triển khu dân cư "khai thác" một cách nham nhở theo kiểu phân lô, bán nền. Việc hai bên bờ sông mọc lên các biệt thự thấp tầng, những ngôi nhà nhỏ cao tầng, xen lẫn nhưng ngôi nhà lụp sụp hoàn toàn không cân xứng với một không gian thoáng đãng trời cho.

Đâu là giải pháp ?

Sự hiện đại của một thành phố phải có điểm đặc trưng riêng, vẻ đẹp riêng, với lối kiến trúc riêng. Vì vậy những công trình cao tầng riêng lẻ bên bờ nam sông Trà, hay dọc  các tuyến đường lớn theo phong cách hiện đại, nhưng không đồng nhất, sẽ làm hỏng không gian truyền thống. Phải chăng đây là sự vô tình, sự cố ý, hay là sự kém cỏi, tắc trách của những nhà hoạch định? Để chấn chỉnh công tác quản lý kiến trúc và xây dựng, ngăn chặn triệt để tình trạng xây dựng theo kiểu "mạnh ai nấy làm", đã phá vỡ quy hoạch và mỹ quan đô thị. Các cấp chính quyền phải nâng cao hơn nữa trách nhiệm quản lý trên địa bàn.

Trong đó đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục ý thức người dân; tăng cường kiểm tra, kiểm soát để phát hiện, ngăn chặn kịp thời các trường hợp xây dựng trái phép, không theo quy hoạch. Đặc biệt là phải "mạnh tay" xử lý kiên quyết những ngôi nhà "siêu mỏng", màu sắc kỳ dị, bằng cách buộc các đối tượng xây dựng không phép, trái với quy hoạch phải tháo dỡ, phục hồi nguyên trạng như ban đầu...