(QNg) - Diễn đàn thương hiệu biển lần thứ II với chủ đề: "Từ cảng nước sâu đến khu kinh tế biển" do UBND tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ Kế hoạch và Đầu tư diễn ra tại Quảng Ngãi vừa qua đã gợi mở nhiều vấn đề về phát triển kinh tế biển VN, trong đó có Quảng Ngãi. 

Chưa khai thác đúng mức tiềm năng.
 Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Văn Đức, cho rằng: Vùng biển nước ta được nhiều nước biết đến như một khu vực giàu tài nguyên thiên nhiên, có vị trí địa chính trị kinh tế đặc biệt quan trọng trên bình đồ khu vực và thế giới. Vùng biển này là con đường hàng hải quốc tế quan trọng, cầu nối thương mại giữa Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Những năm qua, TW và các tỉnh thành trong cả nuớc đã quy hoạch phát triển cảng và hàng hải, cũng như các khu kinh tế biển. Riêng Quảng Ngãi có chiều dài ven biển đến 130km, trong đó có nhiều cửa biển: Sa Cần, Sa Kỳ, Cổ Lũy, Cửa Đại, Cửa Lở, Sa Huỳnh, Mỹ Á... là điều kiện thuận lợi cho các tàu ra vào đánh bắt hải sản. Vùng biển Quảng Ngãi có thế mạnh là cá nổi có trữ lượng trung bình khoảng 42.000 tấn, trữ lượng cá tầng đáy khoảng 26.000 tấn.  Và còn có các loại thực vật biển, như: Rong câu chỉ vàng, rong câu chân vịt, rong sụn... Hằng năm nhân dân khai thác hàng chục tấn, đem lại nguồn thu nhập lớn.

Địa hình bờ biển Quảng Ngãi ít quanh co khúc khuỷu, phía Bắc có nhiều vịnh, như: Dung Quất, Nho Na, Việt Thanh, Mỹ Khê... Dọc dài ven biển Quảng Ngãi còn có những dải cát trắng, có lợi thế cho việc phát triển nuôi trồng thủy sản. Từ bao đời nay cư dân ven biển Quảng Ngãi đã hướng ra phía biển để mưu sinh và nơi đây đã hình thành nét văn hóa, sinh hoạt tâm linh.

Dọc dài bờ biển tỉnh ta còn có phong cảnh hữu tình và có nhiều di tích văn hóa, lịch sử, như ở các xã khu đông Bình Sơn nằm trong KKT Dung Quất - Sa Huỳnh và huyện đảo Lý Sơn.

Trước lợi thế về vùng biển nước ta, trong những năm qua Nhà nước đã đầu tư xây dựng các cảng nước sâu để tạo tiền đề cho các Khu kinh tế (KKT) hình thành. Từ năm 2003 đến nay, đã có 14 KKT được thành lập, trong đó có 9 KKT đã cơ bản hoàn thành. Trong năm 2009 các KKT này đã thu hút được 550 dự án trong nước, ngoài nước với tổng vốn đầu tư hơn 24.400 triệu USD và hơn 294.000 tỷ đồng

 Riêng KKT Dung Quất cũng góp phần đáng kể trong việc thu ngân sách của tỉnh. Theo những nhà quản lý, những nhà khoa học đều công nhận về hiệu quả của các cảng biển VN, các khu kinh tế, trong đó nhấn mạnh KKT Dung Quất cùng cảng biển nước sâu. Tuy vậy, trên bình diện chung, các nhà khoa học cho rằng phải tập trung mọi nguồn lực, để khai thác phát huy đúng mức tiềm năng biển, cảng nước sâu và các khu kinh tế để phát triển kinh tế đất nước, kinh tế xã hội ở các địa phương.

Làm gì để phát triển kinh tế biển?
Tại hội thảo, nhiều nhà quản lý, nhà khoa học cho rằng: Để kinh tế biển VN phát triển bền vững đa thành phần và tạo thành một thương hiệu biển đòi hỏi phải khơi dậy những tiềm năng sẵn có ven biển. Trong đó KKT là "điểm nhấn" để tạo tiền đề cho các lĩnh vực khác phát triển theo.

Từ thực tế này cho thấy, việc phát triển kinh tế biển là quan trọng và cần thiết. Theo Ban quản lý KKT Dung Quất, năm 2010 và những năm tới Quảng Ngãi sẽ tập trung phát huy vai trò của KKT Dung Quất nhất là Nhà máy lọc dầu. Cùng với cảng Dung Quất 1, Quảng Ngãi sẽ xây dựng cảng Dung Quất 2 với vai trò ngoài việc nhập nguyên, nhiên liệu sản xuất và xuất sản phẩm cho các nhà máy công nghiệp nặng, cảng Dung Quất 2 sẽ có những hoạt động tạo nên giá trị gia tăng trên cơ sở xây dựng các ngành công nghiệp phụ trợ phục vụ công nghiệp nặng, các trung tâm thương mại, tài chính. Những nỗ lực xây dựng cảng Dung Quất 1 và Cảng Dung Quất 2 sẽ là " điểm nhấn", là lực hút các dự án đầu tư đến với khu vực này".
 

Về vấn đề thương hiệu biển, thực tế những năm qua, trong sự nỗ lực của các doanh nghiệp và người dân cùng sự quan tâm của tỉnh, ở tỉnh ta cũng đã xuất hiện các sản phẩm mang thương hiệu từ biển đã hình thành, như: Bia Dung Quất (tuy chất liệu không phải lấy từ biển nhưng nó mang thương hiệu của Cảng biển), nước mắm Đức Lợi, tỏi Lý Sơn, muối Sa Huỳnh... Tuy nhiên, những thương hiệu mang từ biển này còn quá ít so với tiềm năng. Do vậy tỉnh và các ngành chức năng, các huyện cần tạo điều kiện để các doanh nghiệp và người dân tập trung xây dựng các thương hiệu biển. Bên cạnh đó, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch cần tham mưu cho tỉnh trong việc phát triển các khu du lịch ở địa phương, để Quảng Ngãi trở thành điểm đến của du khách. Họ đến Quảng Ngãi không chỉ để tham quan di tích lịch sử, mà còn hiểu thêm về văn hóa độc đáo của đất Quảng, đặc biệt là  văn hóa Sa Huỳnh trên cơ sở các di chỉ khảo cổ đã được khai quật với những hiện vật  có giá trị.  Không chỉ ở vùng ven biển trong đất liền, du khách còn đi tàu cao tốc ra huyện đảo Lý Sơn để ngắm trời mây, biển cả, xem các di tích về Đội Hoàng Sa kiêm quản Trường Sa, xem miệng núi lửa, xem cách trồng hành tỏi, cùng những di tích lịch sử văn hóa ở đảo.

Nếu phát huy hết tiềm năng sẵn có ở vùng ven biển trên cơ sở xây dựng cảng nước sâu, khu kinh tế biển thì chú trọng xây dựng thương hiệu biển, chắc chắn đến năm 2020 kinh tế biển, ven biển của tỉnh sẽ đóng góp trên 80% GDP và từ 85 -90% giá trị kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh; thu nhập bình quân đầu người của các huyện ven biển và hải đảo cao gấp đôi so với thu nhập bình quân chung cả tỉnh hiện nay như mục tiêu đã đề ra.

Tổng Cục trưởng Tổng cục biển và hải đảo Việt Nam Nguyễn Văn Cư: "Xây dựng thương hiệu biển để Việt Nam giàu lên từ biển" Lãnh thổ Việt Nam có thể ví như "vùng duyên hải" và tạo ra một lợi thế "mặt tiền" hướng biển - thuận lợi cho giao thương và hội nhập kinh tế quốc tế. Vì vậy, tiến ra biển để tìm kiếm nguyên liệu, năng lượng, thực phẩm, là điều tất yếu trong thời gian tới. Nhưng phương thức để làm giàu lên từ các tài nguyên này cần phải hướng đến là xây dựng, quảng bá thương hiệu biển Việt Nam như một chiến lược cần được thúc đẩy ngay từ Chính phủ, các Bộ, ngành đến các địa phương, các doanh nghiệp và cộng đồng. Có vậy, mới tạo ra một nhận thức sâu sắc trong lòng mỗi người dân cũng như trong con mắt của bạn bè quốc tế về những "giá trị biển" Việt Nam. Tiến sĩ Nguyễn Anh Đức - Phó viện trưởng Viện dầu khí Việt Nam, Tập đoàn dầu khí Quốc gia Việt Nam: "Từ cảng nước sâu đến Khu kinh tế biển". Nguồn dầu khí Việt Nam là tài nguyên lớn, có tầm chiến lược quan trọng. Tổng trữ lượng dự báo địa chất của toàn lục địa Việt Nam xấp xỉ 10 tỷ tấn dầu quy đổi, trữ lượng khai thác từ 4-5 tỷ tấn. Năm 2010 sản lượng dầu khai thác có thể đạt 40-50 triệu tấn. Với nguồn tài nguyên dồi dào như vậy, việc phát triển đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng để dự trữ, cung cấp nguyên liệu và vận chuyển phân phối sản phẩm là yếu tố quan trọng, nhất là xây dựng cảng biển nước sâu. Khi hình thành cảng biển nước sâu sẽ kéo theo các loại hình dịch vụ khác phát triển tạo thành một Khu kinh tế biển. Ngoài các cảng biển nước sâu đi vào hoạt động hiện nay, cảng Dung Quất cũng có thể tiếp nhận tàu từ 10 nghìn đến 70 nghìn DWT, đây  là yếu tố quan trọng để phát triển Khu kinh tế biển.  Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Xuân Huế: “Phát huy lợi thế của Quảng Ngãi  trong Hành lang kinh tế trọng điểm miền Trung". Từ năm 1992 vịnh Dung Quất được chọn là tâm điểm phát triển kinh tế của tỉnh mà động lực của nó là xây dựng cảng nước sâu gắn với sự hình thành tổ hợp công nghiệp quy mô lớn. Qua thực tế, sau khi xây dựng, cảng Dung Quất cũng đã góp phần quan trọng trong việc hình thành KKT Dung Quất. Chỉ tính trong giai đoạn năm 2006 - 2009, KKT Dung Quất đã đóng góp 50% tổng thu ngân sách Nhà nước của tỉnh Quảng Ngãi, đưa Quảng Ngãi từ một tỉnh có nguồn thu ngân sách thấp trở thành thành viên của "Câu lạc bộ 1.000 tỷ" vào năm 2006 và năm 2009 lại gia nhập vào "câu lạc bộ 4.000 tỷ". Ông Nguyễn Xuân Thủy - Trưởng Ban quản lý KKT Dung Quất: "Xây dựng Cảng nước sâu Dung Quất 2, sẽ chuyển KKT trở thành thành phố Dung Quất có trọng tâm là phát triển công nghiệp". Với thành công bước đầu từ KKT Dung Quất mà "điểm nhấn" vẫn là nhờ cảng nước sâu Dung Quất 1, tỉnh đang tiếp tục đầu tư xây dựng Cảng nước sâu Dung Quất 2 để chuyển mô hình KKT trở thành thành phố Dung Quất có trọng tâm là phát triển công nghiệp. Bởi khi Cảng Dung Quất 2 hình thành, ngoài vai trò là đầu mối để nhập nguyên, nhiên liệu sản xuất và xuất sản phẩm cho các nhà máy công nghiệp nặng thì cảng Dung Quất 2 còn thực hiện hoạt động tạo giá trị gia tăng cho khu vực. Các ngành phụ trợ phục vụ công nghiệp nặng, các trung tâm thương mại tài chính, dịch vụ hàng hải... cũng sẽ hình thành xung quanh hệ thống cảng mới này. Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ - Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao & Du lịch: "Nhìn ra biển để phát triển kinh tế, bảo vệ lãnh thổ trên vùng biển Đông của Tổ quốc". Từ 3 thế kỷ trước, cư dân ven biển miền Trung, Quảng Ngãi đã có cái nhìn ra biển. Người dân thì hướng ra biển để mưu sinh, còn Nhà nước (mà đại diện là nhà Nguyễn và triều Nguyễn) đã thấy vị trí quan trọng của biển Đông nên đã tiến ra ngoài đảo Hoàng Sa, Trường Sa để khai thác sản vật quý và bảo vệ vùng lãnh hải của Tổ quốc. Có cái nhìn sớm ra biển, nhưng cái nhìn ấy đến nay đã thật sự ra đến đại dương mênh mông chưa? Chúng ta cần thảo luận nhiều hơn nữa, để khai thác đúng tiềm năng từ biển ban tặng. Có vậy, Quảng Ngãi sẽ góp phần cùng với cả nước mạnh và giàu lên từ biển.